Εκφράσεις της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας στην Νέα ελληνική Γλώσσα

Δημήτρης Ρεντζέλος, καθηγητής 1ου Ενιαίου Πειραματικού Λυκείου Αθηνών.

Στον καθημερινό λόγο, προφορικό και γραπτό, χρησιμοποιούμε συχνά εκφράσεις προερχόμενες από την αρχαία Ελληνική και την κοινή Ελληνιστική, τη γλώσσα της Αγίας Γραφής.Καθώς είναι διάσπαρτες, σπαράγματα, δίνουν στο λόγο σφρίγος και ζωντάνια, ενώ η άγνοιά τους δημιουργεί μερικές φορές αμηχανία.Με αυτές ερχόμαστε σ΄ επαφή με παλαιότερες μορφές της γλώσσας μας, σε μικρή ηλικία με φυσικό και αβίαστο τρόπο έτσι ώστε η γνώση της σημασίας, της χρήσης και προέλευσής τους να αποτελεί ένα καλό πνευματικό και γλωσσικό εφόδιο για το μαθητή.
- Αιδώς Αργείοι: Ντροπή σας, δεν ντρέπεστε καθόλου;Όλα όσα είπατε στην αγόρευσή σας ήταν ψέματα. Γιατί τόση υποκρισία;Αιδώς Αργείοι.Φράση που φώναξε ο Στέντορας στην προσπάθειά του να παρακινήσει τους Αργείους να δείξουν θάρρος στον αγώνα εναντίον των Τρώων, μετά την αποχώρηση του Αχιλλέα από τη μάχη.Ιλιάδα, Ε,787
- Αντίπαλον δέος: Αντίπαλος, αντίπαλη παράταξη. Ισορροπία προερχόμενη από το φόβο των δυο αντιπάλων.Τώρα που κατέρρευσε η Σοβιετική Ένωση και χάθηκε το αντίπαλο δέος η Αμερική συμπεριφέρεται αλαζονικά.Η φράση χρησιμοποιείται κυρίως από το Θουκυδίδη, Γ,11
- Από μηχανής θεός: Απροσδόκητη βοήθεια από άνθρωπο ή κάποιο γεγονός που εμφανίζεται απροσδόκητα και βγάζει από τη δύσκολη θέση δίνει λύση στο πρόβλημα.Βρισκόταν σε απελπιστική οικονομική κατάσταση, αλλά το λαχείο που κέρδισε ήρθε σαν από μηχανής θεός και τον έβγαλε από τη δύσκολη θέση.Η φράση προέρχεται από το θεατρικό τέχνασμα στην αρχαία Ελλάδα, κατά το οποίο οι τραγικοί ποιητές εμφάνιζαν στη σκηνή πάνω σ΄ ένα είδος γερανού ένα θεό που έδινε λύση στην αδιέξοδη πλοκή του έργου.
- Αρχή άνδρα δείκνυσι: Η εξουσία αποκαλύπτει τις δυνατότητες του ανθρώπου δείχνει τις ικανότητες και το χαρακτήρα του.Τώρα που είναι στην αντιπολίτευση κατηγορεί το δήμαρχο για ανικανότητα. Να δούμε τι θα κάνει όταν εκλεγεί αυτός, αρχή άνδρα δείκνυσι.Η φράση αποδίδεται στο Βίαντα, αρχαίο Έλληνα σοφό, παρόμοια άποψη εκφράζεται στην Αντιγόνη του Σοφοκλή. Σοφοκλή Αντιγόνη, 62
- Ασκοί του Αιόλου: Λέγετε, όταν εμφανίζονται πολλά κακά, σύμφορες.Αν η γειτονική χώρα εξαπολύσει επίθεση εναντίον μας θα γίνει μεγάλο κακό, θα ανοίξουν οι ασκοί του Αιόλου. Η φράση είναι από την Οδύσσεια. Οι σύντροφοι του Οδυσσέα από περιέργεια άνοιξαν ένα ασκί δοσμένο από τον Αίολο στον Οδυσσέα και αμέσως πετάχτηκαν οι άνεμοι και καθώς ήταν απομάκρυναν το καράβι τους από την πατρίδα και του έφερε στον νησί των Λαιστρυγόνων. Οδύσσεια, κ, 1-56
- Άχθος αρούρης:Βάρος της γης άχρηστος άνθρωπος που δεν προσφέρει τίποτε.Συνέχεια ζητά δανεικά για να εξασφαλίσει τα απαραίτητα κατάντησε άχθος αρούρης.Ο Αχιλλέας στο διάλογό με τη μητέρα του αναφέρει ότι αισθάνεται άχθος αρούρης (βάρος της γης) μετά από μεγάλο διάστημα απραξίας και αποχής από τη μάχη.Ιλιάδα,Σ,104
- Αχίλλειος πτέρνα:Το αδύνατο σημείοΕίναι σοβαρός και μετρημένος άνθρωπος, αλλά στο ποδόσφαιρο παθιάζεται και συμπεριφέρεται απρεπώς η αγάπη του για την ομάδα αποτελεί και την αχίλλειο πτέρνα του.Η φράση προέρχεται από το μύθο του Αχιλλέα, κατά τον οποίο η μητέρα του Θέτις, όταν τον βάφτισε στο αθάνατο νερό, τον κράτησε από τη φτέρνα με αποτέλεσμα το σημείο εκείνο να μη βραχεί και να μείνει το μόνο απροστάτευτο. Μόνο στη φτέρνα μπορούσε να πληγωθεί.
- Βίος αβίωτος:Ζωή ανυπόφορη.Τον απείλησε ότι θα του κάνει το βίο αβίωτο.Η φράση αποδίδεται στο Χίλωνα, ένα από τους εφτά σοφούς της αρχαιότητας.
- Γαία πυρί μειχθήτω: Ας καταστραφούν όλα, ας γίνουν όλα τα πάνω κάτω.Εμείς να πετύχουμε το στόχο μας και γαία πυρί μειχθήτω.Η φράση αποδίδεται σε αρχαίο Έλληνα ποιητή.
- Γερανοί του Ιβύκου: απροσδόκητη αποκάλυψη του ενόχου. Ο δράστης του εγκλήματος παρέμεινε για αρκετό διάστημα άγνωστος, έως ότου ήρθαν οι γερανοί του Ιβύκου, η κατάθεση του τελευταίου μάρτυρα αποκάλυψε τον ένοχο.Γύρω στα 550 π. Χ. ληστές επιτέθηκαν και τραυμάτισαν θανάσιμα τον ποιητή Ίβυκο. Τη στιγμή εκείνη πέρασαν από πάνω του ένα κοπάδι γερανοί (πουλιά) και τους παρακάλεσε να εκδικηθούν το θάνατό του. Λίγο αργότερα σ΄ ένα ανοικτό θέατρο της Κορίνθου κατά την παράσταση εμφανίστηκαν οι γερανοί και ένας θεατής ακούστηκε να λέει πανικόβλητος:Οι γερανοί του Ιβύκου: Οι εκδικητές .Έτσι οι θεατές κατάλαβαν ότι αυτός ήταν ο ένοχος.
- Γη και ύδωρ: Σύμβολα υποταγής, πλήρης υποχώρηση.Οι αντίπαλοι μας αντιστάθηκαν για λίγο, στο τέλος όμως παραδόθηκαν και μας έδωσαν γην και ύδωρ.Η φράση προέρχεται από τον Ηρόδοτο, κατά τον οποίο οι Πέρσες απεσταλμένοι ζήτησαν από τους Σπαρτιάτες γήν και ύδωρ ως σύμβολο υποταγής σ΄ αυτούς.Ηροδότου Ιστορία, V, 17-18
- Γόρδιος δεσμός: Δύσκολο πρόβλημα, άλυτο πρόβλημα.Η υπόθεση ήταν τόσο μπερδεμένη που αποτελούσε γόρδιο δεσμό για τους δικαστές.Η φράση λέγεται για δύσκολη κατάσταση σαν και αυτή που αντιμετώπισε ο Μέγας Αλέξανδρος, όταν προσπάθησε να λύσει ένα μπερδεμένο κόμπο, το «γόρδιο δεσμό», που σύμφωνα με τον χρησμό όποιος τον έλυνε θα γινόταν κυρίαρχος της Ασίας. Αρριανού, 11,3
- Δαμόκλειος σπάθη: Απειλητικό πράγμα, απειλή. Το ένταλμα που εκδόθηκε κρεμόταν ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από το κεφάλι του.Η φράση προέρχεται από το επεισόδιο του Δαμοκλή, ενός αυλικού κόλακα του τυράννου των Συρακουσών Διονυσίου, ο οποίος θέλοντας να δείξει στο Δαμοκλή πόσο επικίνδυνο ήταν το αξίωμα του τυράννου τον έβαλε να καθίσει στο θρόνο του, ενώ από πάνω του κρεμόταν από μια αλογότριχα ένα μεγάλο σπαθί.
- Διέβην τον Ρουβίκωνα: πήρα μια παράτολμη απόφαση.Ο στρατηγός βρισκόταν σε δίλημμα τι να κάνει, στο τέλος όμως διέβη τον Ρουβίκωνα και εξαπόλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον των εχθρών. Η φράση αναφέρεται στον Ιούλιο Καίσαρα που το 49 π.Χ. πήρε την παράτολμη, απόφαση να κηρύξει τον εμφύλιο πόλεμο στην Ιταλία και γι΄ αυτό πέρασε με το στρατό του τον ποταμό Ρουβίκωνα, κατευθυνόμενος προς την Ρώμη.Ηροδότου Ιστορία,V,17-18
- Δούρειος Ίππος: Προσφορά επικίνδυνη. Ό,τι φαίνεται σαν δώρο, ενώ στην πραγματικότητα είναι επικίνδυνο, δόλιος και επικίνδυνος.Η πρόταση για συμφωνία που διατυπώνουν οι αντίπαλοι για να δείξουν τις καλές τους προθέσεις αποτελεί δούρειο ίππο, γιατί έτσι θέλουν να εξυπηρετήσουν μόνο τα συμφέροντά τους.Η φράση είναι παρμένη από τον Όμηρο. Οι Έλληνες χάρισαν στους Τρώες ένα ξύλινο άλογο ως αφιέρωμα στους Θεούς, ενώ μέσα βρισκόταν ο Οδυσσέας με τους συντρόφους τους και πρώτοι άρχισαν την καταστροφή της Τροίας.Οδύσσεια, λ,529
- Δρακόντεια μέτρα: αυστηρά μέτρα, σκληρά μέτρα.Η αστυνομία πήρε δρακόντεια μέτρα για να αποτρέψει βίαια επεισόδια στο κέντρο της πόλης.Η φράση προέρχεται από τον Δράκοντα, αρχαίο νομοθέτη της Αθήνας που ήταν γνωστός για τους αυστηρούς και σκληρούς νόμους που επέβαλε τον 7ο αιώνα π.Χ.
- Εξ απαλών ονύχων: από μικρό παιδί, από νηπιακή ηλικία.Είμαστε πολύ φίλοι και γνωριζόμαστε εξ απαλών ονύχων.Η φράση χρησιμοποιείται για να δηλώσει τη νηπιακή ηλικία κατά την οποία ο άνθρωπος μαλακά νύχια.
- Έξεστιν Κλαζομενίοις ασχημονείν: Επιτρέπεται στους Κλαζομενίους να φέρονται με απρέπεια.Η φράση χρησιμοποιείται υποτιμητικά για όσους συμπεριφέρονται με απρέπεια και δηλώνει ότι η απρέπεια είναι δικό τους γνώρισμα.Την φράση είπαν οι Έφοροι της Σπάρτης για τους Κλαζομένιους, κατοίκους των Κλαζομενών, πόλης της αρχαίας Ιωνίας, όταν οι αντιπρόσωποί τους λέρωσαν τους θρόνους τους στη γερουσία.Αιλιανού Ποικίλαι Ιστορίαι,2,15
- Έπεα πτερόεντα: Λόγια του αέρα.Θέλω αποδείξεις γι΄ αυτό το ζήτημα, γιατί όσα λες είναι «έπεα πτερόεντα» και δεν με πείθεις.Ποιητική Ομηρική έκφραση βασισμένη στην αντίληψη ότι τα λόγια, όταν βγαίνουν από το στόμα μας τα παίρνει ο αέρας και πετούν.Ιλιάδα,Α,201
- Επί ξυρού ακμής: στην κόψη του ξυραφιού, σε πολύ κρίσιμη κατάσταση, σε κρίσιμο σημείο.Η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη, είναι επί ξυρού ακμής και πρέπει να πάρουμε ορθές και ταχύτατες αποφάσεις.Ομηρική φράση, ειπώθηκε από το Νέστορα στο Διομήδη στην προσπάθειά του να τον ξεσηκώσει για πόλεμο εναντίον των Τρώων.Ιλιάδα,Κ,173
- Εκατόμβη: Τεράστια θυσία πολλά θύματα.Στη διάρκεια του β΄ παγκοσμίου πολέμου υπήρξαν Εκατόμβες, πράγμα που δεν πρέπει να ξεχάσει η ανθρωπότητα.Εκατόμβη στην αρχαία Ελλάδα ονόμαζαν την θυσία, προσφορά προς τους θεούς από εκατό βόδια.
Υπάρχει πολλές φορές στον Όμηρο. Ιλιάδα, Α,65
- Ες αύριον τα σπουδαία: Αύριο θα ασχοληθούμε με τα σοβαρά.Έλα τώρα ας διασκεδάσουμε σήμερα, έχουμε καιρό γι΄ αυτά. Ες αύριο τα σπουδαία. Τη φράση είπε ο Θηβαίος Αρχίας, όταν πήρε το γράμμα που τον προειδοποιούσε ότι κινδυνεύει από τον Πελοπίδα.Πλουτάρχου Πελοπ.,10
- Η ταν ή επί τας: Η να την φέρεις νικητής ή να σε φέρουν πάνω της νεκρό, ή θα καταφέρουμε ή θα αποτύχουμε, ό,τι θέλει ας γίνει. Ο αγώνας είναι δύσκολος αλλά πρέπει να αγωνιστούμε μέχρι τέλους, ή ταν ή επί τας. Τη φράση έλεγαν οι Σπαρτιάτισσες μητέρες στα παιδιά τους, όταν τους έδιναν την ασπίδα για τον πόλεμο.Πλουτάρχου Λακεδαιμ. Αποφθ.16
- Ήξεις αφήξεις: Λέγεται στην περίπτωση που κάποιος δεν έχει σταθερή άποψη, αλλά αλλάζει συνεχώς γνώμη.Πρέπει να ξέρεις ότι και εσύ έχεις ευθύνη για την κακή κατάσταση που βρίσκεσαι, γιατί δεν πήρες μια σταθερή απόφαση, συνέχεια ήσουν «ήξεις αφήξεις». Η φράση προέρχεται από το χρησμό του μαντείου των Δελφών « ήξεις αφήξεις ου θνήξεις εν πολέμω». Η θέση του κόμματος πριν ή μετά το αρνητικό μόριο ου, καθορίζει και τη σημασία του χρησμού.
- Κέρβερος Σκληρός, ανυποχώρητος.Παρά τα παρακάλια μιας ο φύλακας δεν μας άφησε να περάσουμε. Ήταν αληθινός Κέρβερος.Από το όνομα του τέρατος που φύλαγε τον Άδη και δεν άφηνε κανένα να μπει μέσα.
- Η κεφαλή της Μέδουσας: Λέγεται για ό,τι είναι αποκρουστικό, για ό,τι δεν αντέχει να το βλέπει κανείς.Το θέαμα ήταν αποκρουστικό και ανυπόφορο, όπως η κεφαλή της Μέδουσας.Η φράση προέρχεται από το μύθο της Μέδουσας που απολίθωνε όποιον την κοιτούσεΗσίοδου Θεογονία, 1270
- Κέρας Αμαλθείας Πλούτος, αφθονία
Παρόλο που ήταν τα χρόνια δύσκολα αυτός με την κληρονομιά που πήρε είχε το κέρας της Αμαλθείας.Η φράση προέρχεται από το περιστατικό όπου η Αμαλθείας έτρεφε το μικρό δία με κέρατο κατσίκας γεμάτο γάλα και μέλι.
- Καυδιανά δίκρανα Λέγεται στη φράση περνώ μέσα από τα καυδιανά δίκρανα αναγκάζομαι να υποστώ ταπεινώσεις.Η φράση προέρχεται από την ταπεινωτική ήττα του ρωμαϊκού στρατού στο Καύδιο, στην Αππία οδό, όπου ο ρωμαϊκός στρατός υποχρεώθηκε να περάσει κάτω από ένα ζυγό σε σχήμα «Π» κατασκευασμένο από δόρατα (καυδιανά δίκρανα).
- Και συ τέκνον Βρούτε; Λέγεται για κάποιο άνθρωπο, που ξαφνικά στρέφεται εναντίον μας.Τη φράση είπε ο Καίσαρας, όταν αναγνώρισε το βρούτο ανάμεσα στους δολοφόνους του.
- Κόπρος του Αυγείου: Μαζεμένες ατασθαλίες καταστάσεις που δύσκολα διορθώνονται.Όταν έγινε έλεγχος από τον επόπτη αποκαλύφθηκαν πολλά σκάνδαλα και ο υπουργός έδωσε εντολή να καθαριστεί αμέσως η κόπρος του Αυγείου.Η φράση προέρχεται από ένα άθλο του Ηρακλή, όταν καθάρισε την κοπριά από τους στάβλους του Αυγείου.
- Ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδημα Λέγεται για όσους υπερηφανεύονται και καυχώνται για ανεπιβεβαίωτα κατορθώματά τους και καλούνται να αποδείξουν ότι λένε την αλήθεια.Αφού είσαι τόσο δυνατός απόδειξέ το, μη λες μόνο λόγια ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδημα.Η φράση προέρχεται από αισώπειο μύθο «Ανήρ Κομπαστής» σύμφωνα με τον οποίο κάποιος ισχυριζόταν ότι κάποτε στη Ρόδο έκανε ένα πολύ μεγάλο άλμα και του ζήτησαν να το επαναλάβει λέγοντά του την παραπάνω φράση.
Αισώπου Μύθοι, «Ανήρ Κομπαστής»
- Mηδένα προ του τέλους μακάριζε: Μην καλοτυχίζει κανένα, πριν να δεις το τέλος του.Με αυτή τη φράση σχολίασε ο Σόλωνας τους θησαυρούς του Κροίσου, όταν ο τελευταίος τους έδειξε με υπερηφάνεια.Ηροδότου Ι. 32. 7
- Κύκνειο άσμα Η τελευταία πράξη το τελευταίο έργο η τελευταία ενέργεια κάποιου.Με αυτή τη διδασκαλία, που αποτελεί το κύκνειο άσμα του, ο δάσκαλος αποσύρεται και συνταξιοδοτείται. Προέρχεται από το τελευταίο τραγούδι του κύκνου πριν το θάνατο του.
Πλάτωνος, Φαίδων 84,Ε
- Ιστός της Πηνελόπης Λέγεται για έργο που δεν τελειώνει.Χρόνια προσπαθούν να τελειώσουν τα έργα για την κατασκευή του λιμανιού και δεν το κατόρθωσαν ακόμη έχουν καταντήσει σαν τον ιστό της Πηνελόπης.Η φράση είναι από τον Όμηρο όπου στην Οδύσσεια αναφέρεται πως η Πηνελόπη ύφαινε ένα ύφασμα την ημέρα και το ξήλωνε τη νύχτα θέλοντας να ξεγελάσει τους μνηστήρες θέλοντας να ξεγελάσει τους μνηστήρες μέχρι να γυρίσει ο Οδυσσέας από την Τροία.
Οδύσσεια, τ,149
- Κουτί της Πανδώρας: Συνδυασμένοι επιδρομή συμφορών η εμφάνιση πολλών κακών ταυτόχρονα.Εκείνη τη χρονιά πολλές συμφορές χτύπησαν την πόλη, λες και άνοιξε το κουτί της Πανδώρας.Η φράση προέρχεται από τη μυθολογία, κατά την οποία ο Δίας για να τιμωρήσει τους ανθρώπους έδωσε στην Πανδώρα σαν δώρο ένα κιβώτιο γεμάτο απ΄όλες τις συμφορές έτσι μόλις το άνοιξε βγήκαν έξω τα κακά, εκτός από την ελπίδα.
- Ο κύβος ερρίφθη Η απόφαση πάρθηκε.
Ο Υπουργός υποσχέθηκε ότι το έργο θα προχωρήσει. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο κύβος ερρίφθη.
Τη φάση είπε ο Καίσαρας όταν αποφάσισε να κηρύξει εμφύλιο πόλεμο.
- Κλίνη του Προκρούστη: Λέγεται στην περίπτωση που κάποιος θέλει να προσαρμόσει την πραγματικότητα σ΄ ένα αυθαίρετο σχήμα, ώστε να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά του.Η αντιπολίτευση κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι πέρασε τον εκλογικό νόμο από την κλίνη του Προκρούστη για να έχει ίδιο όφελος.Προέρχεται από τον μυθικό κακούργο Προκρούστη που έδενε τα θύματά του στο κρεβάτι του κι έπειτα τους έκοβε ή εξάρθρωνε τα πόδια, για να τους φέρει σε μήκος ίσο με το κρεβάτι.
- Μέμνησο των Αθηναίων Μην ξεχάσεις να εκδικηθείς τους αντιπάλους σου.Οι αντίπαλοι πρέπει να πληρώσουν τα κατά που μας έκαναν «μέμνησο των Αθηναίων».Τη φράση έλεγε καθημερινά ένας υπηρέτης στο Δαρείο υπενθυμίζοντας του ότι έπρεπε να τιμωρήσει τους Αθηναίους, γιατί συμμετείχαν στην πυρπόληση των Σάρδεων.
Ηροδότου, V.105
- Μερίς του λέοντος Το μεγαλύτερο μέρος το μεγαλύτερο κομμάτι.Η μοιρασιά δεν ήταν δίκαιη, γιατί ο μεγαλύτερος αδελφός πήρε τη μερίδα του λέοντος και στους υπόλοιπους έμειναν ελάχιστα περιουσιακά στοιχεία.
Από το μύθο του Αισώπου «Λέων και αλώπηξ».
- Κομίζω γλαύκας εις Αθήνας: Λέω πράγματα πασίγνωστα, σαν να ήταν άγνωστα.Κομίζεις γλαύκα εις Αθήνας λέγοντας μας ότι η παχυσαρκία βλάπτει την υγεία.Η φράση λέγεται γιατί στην Αθήνα η γλαύκα, η κουκουβάγια, ήταν πασίγνωστη, σαν σύμβολο της Αθήνας και εικονιζόταν παντού, όπως στις στροφές των σπιτιών, στα νομίσματα κ.λ.π.
Αριστοφάνη, Όρνιθες, 301

Τιμολόγιο προς το ΤΕΜΠΜΕ για επιδοτηση

Ερώτημα:

Ελεύθερος επαγγελματίας, ιατρός, έκανε έναρξη επαγγέλματος και μπήκε στο πρόγραμμα επιδότησης κόστους δανεισμού μικρών επιχειρήσεων από την ΤΕΜΠΜΕ ΑΕ. Tον Μάρτιο του 2008 του ζήτησαν την προσκόμιση αθεώρητου τιμολογίου για να κατατεθεί το ποσό της επιδότησης, όπως κι έγινε. Aναφέρεται δε στο τιμολόγιο ως αιτιολογία η εξής: "Επιδότηση κόστους δανεισμού στο πλαίσιο της δράσης 2.10.2. Επιδότηση κόστους δανεισμού και χρηματοδοτικής μίσθωσης μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων του ΕΠΑΝ/Υπ. Ανάπτυξης αρ. πράξης επιδότησης … περιόδου από 15.10.2007 έως 15.10.2017" . Tο ποσό του τιμολογίου είναι γύρω στα 9000,00 ευρώ. Ποια μεταχείριση θα έχει το τιμολόγιο αυτό όσον αφορά τον ΚΒΣ, τον ΦΠΑ και τη Φορολογία Εισοδήματος;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Το τιμολόγιο επιδοτήσεων, οικονομικών ενισχύσεων, αποζημιώσεων, ανόργανων εσόδων, επιστροφών έμμεσων φόρων, δασμών, τελών και τόκων της παραγράφου 3, του άρθρου 12 του ΚΒΣ (ΠΔ 186/92), εκδίδεται από τον επιτηδευματία όταν εισπράττει ή πιστώνεται ο λογαριασμός του, με ποσά που αφορούν τις παραπάνω αιτιολογίες. Η καταβολή των ποσών αυτών μπορεί να γίνεται από οποιοδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φυσικό ή νομικό πρόσωπο, που ενδέχεται να έχει συσταθεί αποκλειστικά για την διαχείριση οικονομικών πόρων αναπτυξιακών νόμων, ή προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το τιμολόγιο αυτό είναι αθεώρητο και εκδίδεται κατά την έγκριση της καταβολής, ή της πίστωσης, με αναγραφή της αιτιολογίας που προβλέπει το σχετικό Πρόγραμμα (βλ. και Εγκύκλιο ΚΒΣ 3/1992, παράγραφο 12.7).

Η ΤΕΜΠΜΕ ΑΕ (Ταμείο Εγγυοδοσίας Μικρών & Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων), αναλαμβάνει την διαχείριση και υλοποίηση της δράσης προγραμμάτων, που αφορούν, είτε στην εγγυοδοσία μικρών επιχειρήσεων (Πρόγραμμα 3-04), είτε στην επιδότηση του κόστους δανεισμού και χρηματοδοτικής μίσθωσης (Πρόγραμμα 2.10.2). Το τελευταίο αναφέρεται σε διπλή δράση, η οποία αναζητά προς επιδότηση μικρές επιχειρήσεις ή ελεύθερους επαγγελματίες, για την συμμετοχή του στο κόστος εγγυημένων δανείων, αφ’ενός και αφ’ετέρου την καταβολή του 10% της αξίας παγίων στοιχείων, που αποκτώνται μέσω συμβάσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης.

Συνεπώς, το ποσό που αναφέρετε στο ερώτημά σας, του συγκεκριμένου προγράμματος, θα πρέπει να αφορά είτε σε επιδότηση του κόστους εγγυημένου δανείου (η οποία μάλιστα, αυξήθηκε σε 6 μονάδες, από 4 που ήταν πριν), που έλαβε ο ελεύθερος επαγγελματίας από τράπεζα, μετά την ενεργοποίηση της δανειακής σύμβασης (δηλαδή η επιδότηση χορηγήθηκε μετά την εκταμίευση του ποσού του δανείου), είτε σε επιδότηση χρηματοδοτικών μισθώσεων (δηλαδή, επιδότηση της αξίας των παγίων που απέκτησε ο ως άνω επιτηδευματίας, μέσω συμβάσεων leasing). Άρα, η επιδότηση αποτελεί ουσιαστικά, μειωτικό στοιχείο του κόστους των τόκων του δανείου, ή των μισθωμάτων leasing.

Σε ότι αφορά την φοροτεχνική αντιμετώπιση του αθεώρητου τιμολογίου της παραγράφου 3 του άρθρου 12, του ΚΒΣ, το οποίο εκδίδεται κατά την είσπραξη (ή πίστωση) επιδοτήσεων, διευκρινίζουμε τα εξής:

(1) Η καταχώριση του τιμολογίου θα γίνει κανονικά στο βιβλίο ΕΣΟΔΩΝ-ΕΞΟΔΩΝ του ελεύθερου επαγγελματία, σε ιδιαίτερη στήλη, στο σκέλος των εσόδων. Αν τηρούνται βιβλία Γ΄ κατηγορίας (διπλογραφία), το σχετικό ποσό της επιδότησης θα καταχωρισθεί στην πίστωση του λογαριασμού 74.03 Ειδικές επιχορηγήσεις-επιδοτήσεις ή 74.05 Επιδότηση επιτοκίου δανείων παγίων επενδύσεων, αναλόγως την προέλευσή του.

(2) Με βάση το εδάφιο που προστέθηκε (με το άρθρο 4, παρ.7 του Ν 3522/2006), στην περίπτωση γ, της παραγράφου 4 του άρθρου 6 του ΚΦΕ, τα ποσά των επιχορηγήσεων που καταβάλλονται στους νέους ελεύθερους επαγγελματίες, απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος. Τα ποσά αυτά δεν θεωρούνται αυξητικά μεγέθη των ακαθαρίστων εσόδων, αλλά μειωτικά των εξόδων που αφορούν.

(3) Τέλος, ως προς τον ΦΠΑ, θα πρέπει να σημειώσουμε, ότι επειδή οι επιτηδευματίες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ιατρικών υπηρεσιών (όπως ο γιατρός του ερωτήματος), απαλλάσσονται τόσο από τον φόρο, όσο και από την υποχρέωση υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ (άρθρο 22,παρ.1, περ. δ, του Ν.2859/2000), δεν έχουμε περίπτωση προσδιορισμού εκπιπτόμενου φόρου (pro-rata).Σε αντίθετη περίπτωση και εφ’όσον ο υπόχρεος, πραγματοποιούσε πράξεις με δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ και παράλληλα πράξεις που δεν παρέχουν δικαίωμα έκπτωσης αυτού, θα ήταν υποχρεωμένος να συμπεριλάβει στον παρανομαστή του κλάσματος της pro-rata, το ποσό της εξαιρούμενης πράξης της επιδότησης (ΠΟΛ 1056/2002).

27.10.2008 Μηνιαίο Περιοδικό "Επιχείρηση"

Ειδική Παροχή Προστασίας Μητρότητας

Της Ρούλας Σαλούρου
Η ειδική 6μηνη άδεια μητρότητας, που θεσμοθετήθηκε, για τις ασφαλισμένες στο ΙΚΑ, με τον τελευταίο ασφαλιστικό νόμο, φέρνει κατά μία έννοια τις γυναίκες εργαζόμενες στον ιδιωτικό τομέα στην ίδια μοίρα με τις γυναίκες δημοσίους υπαλλήλους, αφού δικαιούνται άδειες συνολικά έως και 13,5-14 μήνες.
Βέβαια, στον ιδιωτικό τομέα, το εάν μια νέα μητέρα θα εξαντλήσει το σύνολο των ημερών άδειας που δικαιούται έγκειται και στην ευχέρεια του εργοδότη, ενώ ο... μισθός που λαμβάνει από τον ΟΑΕΔ κατά τη διάρκεια της 6μηνης άδειας, είναι πολύ μικρός, αφού δεν ξεπερνά τα 740 ευρώ, μικτά.
Αντίθετα, στο δημόσιο, οι αποδοχές είναι πλήρεις, η άδεια είναι αδιαπραγμάτευτη, εκτός εάν αντί για τη νέα μητέρα, κάνει χρήση του δικαιώματος ο σύζυγος.
Για τις γυναίκες ελεύθερους επαγγελματίες που ασφαλίζονται στον ΟΑΕΕ, δεν προβλέπεται ειδική άδεια μητρότητας.
Ο Νόμος Πετραλιά θέσπισε για πρώτη φορά, μείωση κατά 50% των εισφορών κατά τους πρώτους 12 μήνες μετά από τη γέννηση κάθε παιδιού.

Το Capital.gr παρουσιάζει αναλυτικά όσα ισχύουν για τις μητέρες ασφαλισμένες σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, καθώς και για τις μητέρες ελεύθερους επαγγελματίες.

Επιπλέον 6 μήνες, υπό προϋποθέσεις και μόνο για τις ασφαλισμένες στο ΙΚΑ. Οι εργαζόμενες μητέρες του ιδιωτικού τομέα, δικαιούνται άδεια μητρότητας συνολικής διάρκειας περίπου 4 μηνών (17 εβδομάδων). Οι πρώτες 8 εβδομάδες χορηγούνται υποχρεωτικά πριν από την πιθανή ημερομηνία του τοκετού και ονομάζονται άδεια κύησης, ενώ οι υπόλοιπες 9 εβδομάδες δίνονται μετά από τον τοκετό (άδεια λοχείας). Η άδεια αυτή, δίνεται ανεξάρτητα από το χρόνο εργασίας της μητέρας, ενώ δεν έχει σημασία εάν είναι με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου, ορισμένου, ή αορίστου χρόνου. Μετά τη λήξη της οι εργαζόμενες μητέρες δικαιούνται μειωμένο κατά 1 ώρα την ημέρα ωράριο εργασίας (χωρίς μείωση αποδοχών) για συνολικά 30 μήνες.
Εναλλακτικά μπορούν να έχουν μειωμένο ωράριο κατά 2 ώρες την ημέρα για τους πρώτους 12 μήνες και 1 ώρας για 6 επιπλέον μήνες μετά τη λήξη της άδειας λοχείας, εφόσον υπάρχει συμφωνία με τον εργοδότη. Εφόσον συμφωνήσει ο εργοδότης, εναλλακτικά με τις δύο παραπάνω επιλογές, η μητέρα μπορεί αντί για μειωμένο ωράριο, να πάρει συνεχόμενη άδεια με αποδοχές, διάρκειας περίπου 3,5 μηνών. Αυτή την άδεια φροντίδας παιδιού, με τις τρεις εναλλακτικές δυνατότητες, μπορεί να την πάρει ο εργαζόμενος πατέρας του παιδιού, εφόσον δεν κάνει χρήση η μητέρα.
Από τον περασμένο Απρίλιο, το υπουργείο Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, μέσω τις ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, θεσμοθέτησε μόνο για τις μητέρες που είναι ασφαλισμένες στο ΙΚΑ, και αυτό υπό προϋποθέσεις) τη δυνατότητα επιπλέον 6μηνης άδειας, της λεγόμενης «ειδικής άδειας μητρότητας». Τα χρήματα στη νέα μητέρα, τα οποία έχουν οριστεί σε 739,56 ευρώ το μήνα μικτά (όπως αναπροσαρμόσθηκαν από την 1η Μαΐου) τα καταβάλει ο ΟΑΕΔ.
Κατά συνέπεια, οι ασφαλιστικές εισφορές αφαιρούνται από το παραπάνω ποσό, με αποτέλεσμα ο Οργανισμός να καταβάλλει τελικώς πολύ μικρότερο ποσό στη νέα μητέρα.
Δικαιούχοι της ειδικής εξάμηνης άδειας, είναι οι μητέρες, οι οποίες, κατά την έναρξή της απασχολούνταν με καθεστώς πλήρους απασχόλησης, έχουν ενεργή εργασιακή σχέση οποιασδήποτε μορφής (ορισμένου ή αορίστου χρόνου), είναι ασφαλισμένες στο ΙΚΑ - ΕΤΑΜ και υπάγονται στο άρθρο 9 της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας 2004-2005. Αυτό έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση της ΓΣΕΕ, καθώς οι εξαιρέσεις και οι συσταλτικές ερμηνείες, περιορίζουν το πεδίο εφαρμογής μιας κατ’αρχήν θετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας, η οποία όμως κατά την εφαρμογή της έχει λάβει αρνητικά χαρακτηριστικά, προκαλώντας απογοήτευση, αίσθημα αδικίας και αντιδράσεις μεγάλου αριθμού εργαζόμενων μητέρων.
Με εγκυκλίους έχουν αποκλειστεί οι εργαζόμενες μητέρες σε Τράπεζες, Ασφαλιστικές Εταιρίες, Ναυτιλιακά Γραφεία και Πρακτορεία, μητέρες που είναι ασφαλισμένες στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, όμως οι παροχές μητρότητας βάρυναν άλλους φορείς πχ τέως ΤΑΞΥ, ή μητέρες εργαζόμενες στο Δημόσιο Τομέα με σύμβαση ή συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου.
Ημερομηνία έναρξης της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας ορίζεται η επομένη της λήξης της άδειας κυοφορίας-λοχείας του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ή και της κανονικής αδείας (εφόσον αυτό είναι απαραίτητο με βάση τις ετήσιες προθεσμίες για την χορήγησή της) ή και της ισόχρονης προς το μειωμένο ωράριο άδειας που προβλέπεται από το άρθρο 9 της ΕΓΣΣΕ των ετών 2004-2005.
Υπολογίζεται πως, υπό προϋποθέσεις, μια νέα μητέρα ασφαλισμένης το ΙΚΑ μπορεί να λάβει συνολικά έως και 14,5 μήνες άδεια. Να σημειωθεί ότι μπορεί να γίνει χρήση του συνόλου ή τμήματος της 6μηνης άδειας, χωρίς δυνατότητα μεταφοράς ή χρήσης της σε άλλη χρονική στιγμή.Εφόσον ζητηθεί εγγράφως από την εργαζόμενη, ο εργοδότης δεν έχει δυνατότητα άρνησης.

Καθώς το «μισθό» τον καταβάλει ο ΟΑΕΔ, η ενδιαφερόμενη μητέρα, ή αντιπρόσωπός της, οφείλει να υποβάλλει αίτηση στην τοπική υπηρεσία του Οργανισμούς, στον τόπο κατοικίας της, προσκομίζοντας τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
α. βεβαίωση εργοδότη, από την οποία θα προκύπτει η ενεργή εργασιακή σχέση κατά την έναρξη της άδειας μητρότητας, το είδος, η μορφή, η διάρκεια της εργασιακής σχέσης, οι μηνιαίες αποδοχές, η ημερομηνία πρόσληψης και προκειμένου για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου η ημερομηνία λήξης τους, καθώς και η λήψη της ετήσιας κανονικής άδειας, που ενδεχομένως χορηγήθηκε μετά την άδεια λοχείας ή την ισόχρονη προς το μειωμένο ωράριο άδειας. Το σχετικό έντυπο παρέχεται από τον ΟΑΕΔ ή αντλείται από την ιστοσελίδα του.
β. αντίγραφο απόφασης επιδόματος μητρότητας (κυοφορίας - λοχείας) από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
γ. υπεύθυνη δήλωση της δικαιούχου, με την οποία αναλαμβάνει την υποχρέωση να γνωστοποιήσει εντός 8 ημερών στην Υπηρεσία του ΟΑΕΔ οποιαδήποτε μεταβολή της εργασιακής της σχέσης. Στην ίδια δήλωση θα αναφέρονται ο αριθμός μητρώου της ασφαλισμένης στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και ο αριθμός φορολογικού μητρώου
δ. αριθμός λογαριασμού (ΙΒΑΝ) Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος της δικαιούχου (φωτοτυπία της αντίστοιχης σελίδας του βιβλιαρίου τραπέζης).

Ο χρόνος απουσίας από την εργασία λογίζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας για τον υπολογισμό της άδειας, της προϋπηρεσίας, τον καθορισμό της αμοιβής και της αποζημίωσης σε περίπτωση απόλυσης αλλά και κάθε δικαιώματος που απορρέει από τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας κλπ.
Παράλληλα, είναι και συντάξιμος χρόνος, αφού ο ΟΑΕΔ υποχρεούται να αποδίδει στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ τις προβλεπόμενες εισφορές για τον κλάδο σύνταξης.
Η ειδική αυτή άδεια διακόπτεται εφόσον η δικαιούχος παραιτηθεί, προσληφθεί και απασχοληθεί από νέο εργοδότη, αν με αίτησή της ζητήσει τη διακοπή της, καθώς και σε κάθε περίπτωση λύσης της εργασιακής σχέσης, εντός του εξαμήνου.
Επίσης, πρέπει να τονίζεται ότι ισχύει απαγόρευση απόλυσης έως και ένα έτος από τον τοκετό, εκτός εάν ισχύει σπουδαίος λόγος ο οποίος δεν σχετίζεται με μειωμένη απόδοση της γυναίκας λόγω της βιολογικής της κατάστασης.

Στην περίπτωση της ειδικής άδειας, ο πατέρας δεν μπορεί να κάνει χρήση του δικαιώματος.

Δημόσιο:
Εως και 15 μήνες εκτός υπηρεσίας, με πλήρεις αποδοχές
Έως και 15 μήνες εκτός υπηρεσίας μπορεί να μείνουν οι νέες μητέρες δημόσιοι υπάλληλοι, αστυνομικοί, ειδικοί φρουροί και συνοριοφύλακες, καθώς στις υπαλλήλους που κυοφορούν, χορηγείται άδεια μητρότητας με πλήρεις αποδοχές 2 μήνες πριν και τρεις 3 μήνες μετά τον τοκετό.
Σε περίπτωση απόκτησης τέκνου πέραν του 3ου, η μετά τον τοκετό άδεια προσαυξάνεται κάθε φορά κατά 2 μήνες.
Η άδεια λόγω κυοφορίας χορηγείται ύστερα από βεβαίωση του θεράποντος ιατρού για τον πιθανολογούμενο χρόνο τοκετού.Όταν ο τοκετός πραγματοποιείται σε χρόνο μεταγενέστερο από αυτόν που είχε πιθανολογηθεί αρχικά, η άδεια που είχε χορηγηθεί, παρατείνεται μέχρι την πραγματική ημερομηνία του τοκετού, χωρίς αυτή η παράταση να συνεπάγεται αντίστοιχη μείωση του χρόνου της άδειας που χορηγείται μετά τον τοκετό.
Όταν ο τοκετός πραγματοποιηθεί σε χρόνο προγενέστερο από αυτόν που είχε αρχικά πιθανολογηθεί, το υπόλοιπο της άδειας χορηγείται μετά τον τοκετό, ώστε να εξασφαλιστεί συνολικός χρόνος άδειας πέντε (5) μηνών.
Σε κυοφορούσες υπαλλήλους που έχουν ανάγκη ειδικής θεραπείας, μετά την εξάντληση της αναρρωτικής άδειας με αποδοχές, χορηγείται κανονική άδεια κυοφορίας με αποδοχές, μετά από βεβαίωση θεράποντος ιατρού και διευθυντή γυναικολογικής ή μαιευτικής κλινικής ή τμήματος δημόσιου νοσηλευτικού ιδρύματος.
Στις γυναίκες που υιοθετούν τέκνο, χορηγείται άδεια 3 μηνών με πλήρεις αποδοχές εντός του πρώτου εξαμήνου μετά την περαίωση της διαδικασίας της υιοθεσίας, εφόσον το υιοθετημένο τέκνο είναι ηλικίας έως 6 ετών.
Ένας μήνας από την άδεια αυτή μπορεί να καλύπτει απουσία της υπαλλήλου κατά το προ της υιοθεσίας διάστημα.
Μετά από την συνολικά 5μηνη άδεια, της μητέρας δημοσίου υπαλλήλου, μειώνεται κατά δύο ώρες, ο χρόνος εργασίας του γονέα υπαλλήλου που επιλέγει να κάνει χρήση του δικαιώματος αυτού. Βασική προϋπόθεση θα έχει παιδί ηλικίας έως 2 ετών. Κατά μία 1 ώρα, μειώνεται ο χρόνος ημερήσιας εργασίας, εφόσον έχει τέκνα ηλικίας από 2 έως 4 ετών. Εφόσον δεν κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου, ο γονέας δικαιούται 9 μήνες άδεια με αποδοχές για ανατροφή του παιδιού.
Για το γονέα που είναι άγαμος ή χήρος ή διαζευγμένος ή έχει αναπηρία 67% και άνω, το κατά μία ώρα μειωμένο ωράριο συνεχίζεται για επιπλέον 6 μήνες, ενώ η άδεια αυξάνεται κατά ένα μήνα (συνολικά άδεια μετ’ αποδοχών διάρκειας 10 μηνών).
Αν και οι δύο γονείς είναι υπάλληλοι, με κοινή τους δήλωση που κατατίθεται στις υπηρεσίες τους καθορίζεται ποιος από τους δύο θα κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου ή της άδειας ανατροφής, εκτός αν με την ανωτέρω κοινή τους δήλωση καθορίσουν χρονικά διαστήματα που ο καθένας θα κάνει χρήση, αλλά πάντοτε διαδοχικώς και μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά όρια.
Αν κάποιος σύζυγος εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, εφόσον δικαιούται όμοιων ολικώς ή μερικώς διευκολύνσεων, ο δημόσιος υπάλληλος δικαιούται να κάνει χρήση των διευκολύνσεων, κατά το μέρος που η σύζυγος αυτού ή ο σύζυγος αυτής δεν κάνει χρήση των δικών της ή των δικών του δικαιωμάτων ή κατά το μέρος που αυτά υπολείπονται των διευκολύνσεων που προβλέπει ο δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας.
Αν η σύζυγος του υπαλλήλου δεν εργάζεται ή δεν ασκεί οποιοδήποτε επάγγελμα, ο σύζυγος δεν δικαιούται να κάνει χρήση των διευκολύνσεων, εκτός αν λόγω σοβαρής πάθησης ή βλάβης κριθεί ανίκανη να αντιμετωπίζει τις ανάγκες ανατροφής του παιδιού, σύμφωνα με βεβαίωση της Δευτεροβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής στην αρμοδιότητα της οποίας υπάγεται ο υπάλληλος.
Σε περίπτωση διάστασης, διαζυγίου, χηρείας ή γέννησης τέκνου χωρίς γάμο των γονέων του, την άδεια εγκυμοσύνης και τις διευκολύνσεις, τις δικαιούται ο γονέας που ασκεί την επιμέλεια.

Ελευθεροι επαγγελματίες.
Μείωση εισφορών κατά 50% στις γυναίκες ασφαλισμένες στον ΟΑΕΕ Για τις γυναίκες ελεύθερους επαγγελματίες που ασφαλίζονται στον ΟΑΕΕ, δεν προβλέπεται ειδική άδεια μητρότητας. Οι ίδιες, με βάση τις ανάγκες τους και την οικονομική τους δυνατότητα, επιλέγουν για ποιο διάστημα δεν θα εργαστούν και φυσικά δεν θα έχουν εισοδήματα.
Όμως, με το γνωστό «Νόμο Πετραλιά», θεσπίστηκε για πρώτη φορά για τις συγκεκριμένες μητέρες, μείωση κατά 50% των εισφορών κλάδου κύριας σύνταξης που τις βαρύνουν κατά τους πρώτους 12 μήνες που έπονται εκείνου της γέννησης κάθε παιδιού.
Για τους κλάδους κύριας ασφάλισης-σύνταξης αυτοαπασχολουμένων που προβλέπεται καταβολή μειωμένων εισφορών από άλλη αιτία δεν επιτρέπεται η συσσώρευση μειώσεων αλλά ισχύει το μεγαλύτερο ποσοστό μείωσης. Στην περίπτωση δε, που θα υπάρξει νέος τοκετός πριν από την λήξη του πρώτου 12μηνου τότε θα αρχίζει νέο χρονικό διάστημα από τoν επόμενο μήνα του δεύτερου τοκετού και μετά.

Λοιπές περιπτώσεις.
Οι ασφαλισμένες στην προαιρετική ασφάλιση δεν δικαιούνται μειωμένου ασφαλίστρου καθώς επίσης και οι «νέες» (Ν.2084/92) ασφαλισμένες που με δική τους βούληση επέλεξαν να ασφαλιστούν σε δεύτερο φορέα. Η μειωμένη ασφαλιστική εισφορά θα γίνεται μόνο από τον φορέα της υποχρεωτικής ασφάλισης.

Για τις «παλαιές» ασφαλισμένες (Ν.2084/92) όπου υπάρχει παράλληλη υποχρεωτική ασφάλιση το δικαίωμα καταβολής μειωμένης ασφαλιστικής εισφοράς ασκείται και στους δυο φορείς. Προκειμένου η ασφαλισμένη νέα μητέρα να τύχει της μείωσης των εισφορών του κλάδου σύνταξης θα πρέπει:
α) Να καταθέσει σχετική αίτηση και να προσκομίσει Ληξιαρχική πράξη γέννησης του τέκνου.
β) Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης.